پیک قرآنی(1): نقد ازدواج جاهلی

در این شماره مهم ترین نکات آیه 22 سوره نساء آورده شده است:
وَ لَا تَنكِحُواْ مَا نَكَحَ ءَابَاؤُكُم مِّنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَ مَقْتًا وَ سَاءَ سَبِيلاً : و زنانى را كه پدرانتان به ازدواج خود در آورده اند، به همسرى نگيريد؛ مگر آنچه گذشته است همانا اين كارى است بسيار زشت و مورد خشم [خدا]، و بد راهى است.

نکته 1: کلمه ی نکاح در قرآن به معنای عقد ازدواج است نه به معنای آمیزش جنسی. در واقع خدا می خواهد این لفظ در قرآن ، بار زشت نداشته باشد و بار مثبت خود را حفظ کند. پس کلمه ی نکاح در آیه ی مورد بحث به معنای عقد ازدواج است. البته این کلمه ممکن است با قرینه برای آمیزش نیز بکار رود ولی بدون قرینه به همان معنای عقد ازدواج است.

نکته 2: مشهور این است که کلمه ی (ما) در (مَا نَكَحَ ءَابَاؤُكُم) موصوله است ولی می تواند مصدریه هم باشد. اتفاقا شاید این احتمال، احتمال خوبی باشد و با توجه به آخر آیه که می گوید (إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَ مَقْتًا وَ سَاءَ سَبِيلاً) این احتمال، بیشتر به ذهن می آید. آیه می خواهد روش ازدواج های جاهلی را از بین ببرد مثلا در قرآن برای لواط، فقط (فاحشه) ذکر شده است یا برای زنا (فاحشه) و (ساء سبیلا) گفته شده است ولی در این آیه، سه قید آورده شده است و این می فهماند که آیه بیشتر روش ازدواج ها را می خواهد از بین ببرد که این روش ها در مجموع بسا بدتر از لواط و زنا هستند. البته آورده شدن این سه قید می تواند به این دلیل نیز باشد که روش ازدواج های جاهلی امری قانونی در زمان قبل بوده است و برای از بین بردن آن، نیاز به شدت عمل بوده است بر خلاف زنا و لواط که به اشتباه بودن آن اذعان داشته اند.

نکته 3: از قید (إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ) استفاده می شود که اگر کسی قبلا چنین ازدواج هایی کرده است از این به بعد نمی تواند مرتکب چنین ازدواج هایی شود و ازدواج های قبلی اش را نیز باید ملغی کند.

مطالب مرتبط