زبان قرآن: چرا قرآن عربی است؟(1)

چرا زبان قرآن، عربی است؟ این پرسش را چند گونه می‌توان مطرح كرد و جواب‌های متفاوت نیز خواهد داشت: 1. گاهی پرسش این‌گونه مطرح می‌شود كه چرا حضرت محمّد(ص) كه شخصی عرب بود و در مكه مبعوث شد قرآنی به زبان عربی آورد؟ در این صورت جواب روشن است، زیرا كه هر پیامبری باید به زبان قومش سخن بگوید تا مردم آن سخنان را بشنوند و پیرامون آن بیندیشند؛ و راه برای ایمان به آن یا تكذیب آن باز شود. بنابراین، در اینجا، به طور كلی جای این سئوال نیست كه چرا پیامبر عرب، به زبان غیر عربی كتاب نمی‌آورد. بلكه بر‌عكس اگر كسی بخواهد آوردن كتاب به زبان دیگری را وظیفه‌ی او بداند باید دلیل بیاورد. به عبارت دیگر تناسب حكم و موضوع، تناسب ظرف و مظروف و تناسب حالّ و محلّ همه اقتضا می‌كند كه پیامبر عرب، دارای كتاب عربی و پیامبر فارس مثلاً دارای كتاب فارسی و…...

فدا كردن جان، به خاطر آرامش پيامبر(ص)

يكى از دست‏ پرورده‏ ها و عشاق پيامبر(ص) ابورافع است. او برده عباس بن‏ عبدالمطلب عموى پيامبر(ص) بود. عباس او را به پيامبر(ص) هديه كرد و وى اسلام آورد، پس به حبشه و بعد به مدينه هجرت كرد. در بيعتهاى پيامبر(ص) حضور داشت و با ايشان عهد كرد و بالاخره وقتى او خبر اسلام آوردن عباس را به گوش پيامبر(ص) رساند، حضرت او را آزاد ساخت. ابورافع كه عاشق اخلاق و سجيّه‏ هاى پيامبر اكرم(ص) شده بود، حضرت را رها نكرد و پيوسته در خانه ايشان به خدمتگزارى مشغول بود و آن را بر آزادى ترجيح مى‏داد. روزى او بر پيامبر اكرم(ص) وارد شد و حضرت را در حال استراحت يافت و ديد كه مارى به سوى ايشان در حركت است. فكر كرد اگر بخواهد مار را بكشد، شايد پيامبر(ص) از خواب بيدار شود و اگر اقدامى انجام ندهد، ممكن است مار پيامبر(ص) را نيش بزند. او براى حفظ جان...

حدیث روز(1): اطاعت اجباری از خدا

حديثي بسيار جالب از تحف العقول در باره قدرت خدا و اختيار انسان و دين زوري و معصيت خدا پيامبر (ص) فرمود : «ان الله لا يطاع جبرا ؛ خدا از روي جبر و زور اطاعت نمي شود» دليلش هم روشن است زيرا اطاعت از «طوع» گرفته شده و به معناي كاري است كه انسان از روي اختيار انجام مي دهد. بنابر اين اطاعت اجباري همانند كَچَل پر زلف است و امري نا شدني. بله در ظاهر مي توان افراد را منقاد و فرمانبر نمود ولي اين اطاعت نيست. بنا بر اين كساني كه مي خواهند از روي اجبار و زور افراد را به بهشت ببرند در صدد انجام كاري محالند. بله اينان مي توانند ظاهر جامعه را آنگونه كه مي خواهند بيارايند، ولي آراستن ظاهر كجا و بردن بهشت كه ناشي از باطن و ضمير است كجا؟ «و لا يعصي مغلوباً؛ و معصيت شدن خدا به خاطر مغلوب بودنش...

آداب دعا (1)

اين روزها كه افراد معمولا به خاطر بيماري كرونا و امثال آن خود را نيازمند به پناهگاهي به نام دعا، راز و نيايش مي‌بينند تا كنار پيشگيري، تقويت يا درمان و معالجه، روحشان را قوي سازند تا در مقابل هجوم بي‌وقفه مشكلات امروزه كمر خم نكنند. بنابراين سزاوار است كه آداب دعا را فرا بگيرند تا دعايي خداپسند، قرآني و مطابق با روش پيامبر(ص) و ائمه اطهار عليهم السلام انجام دهند و دچار جاهلان و شيادان نشوند و راه حق را فرابگيرند و بپيمايند. خوب است همه با هم قرآن را ورق زنيم يا با يك جسجوي ساده دعاهاي پيامبران را كه در قرآن آمده، با هم مرور كنيم. تمامي دعاها با كلمه «ربِّ» يا با كلمه «رَبَّنا» يا در برخي موارد با «اللهم» شروع شده است. پس خواستن بايد از رَبّ، باشد كه مدبر و صاحب اختيار و پروردگار است همان كسي كه آفريدگار همه چيز است. در كنارش...

قصاص پدر در قتل فرزند

آیت‌الله احمد عابدینی در گفت‌وگو با ایکنا از اصفهان، درباره قتل‌های ناموسی به خصوص ماجرای قتل رومینا اشرفی توسط پدرش که اخیراً اتفاق افتاده، اظهار کرد: ‌قتل‌های ناموسی، ناشی از احساسات و تعصبات خانوادگی است، زیرا طبق قوانین فقهی و حقوقی، اگر کسی زنا هم کرده باشد، مجازات او صد ضربه شلاق است، آن هم به شرطی که چهار شاهد عادل به انجام آن زنا شهادت بدهند. تشخیص چنین جرمی نیز برعهده قوه قضائیه است. اما اینکه در چنین شرایطی پدر بخواهد خودش نقش قاضی را ایفا کرده و حکم صادر و آن را هم اجرا کند، قابل پذیرش نیست. وی افزود: این نوع حوادث بعضا ریشه در جهالت جامعه دارد و ناشی از تعصبات جاهلی است و ربطی به دین ندارد. باید سعی کنیم جامعه را به سوی علم و عقل سوق دهیم. نباید جامعه را احساسی بار بیاوریم، زیرا نتیجه آن بروز چنین حوادثی می‌شود. در جامعه باید...

آیا مرد می توان همسرش را بزند؟

معمولاً مردم در رابطه‌ با اين‌كه در قرآن آمده است كه مرد مي‌تواند زنش را بزند صحبت‌هايي مي‌كنند ولي اصلاً نمي‌دانند كه اين مطلب در كجاي قرآن آمده است و در چه موردي است، و از همين رو ممكن است شبهاتي به دستورات قرآن وارد شود. در توضيح اين مطلب بايد گفته شود كه اسلام مي‌خواهد اختلاف بين زن و شوهر در محيط خانه حل شود و به بيرون كشيده نشود؛ به همين خاطر در مورد بعضي از اختلافات كه حقوق يكي از دو طرف ضايع مي‌شود دستوراتي داده تا آن اختلافات در محيط خانه حل شود. در آيه‌ي 34 از سوره‌ي نساء يكي از اين اختلافات بيان شده و براي حل آن سه مرحله ذکر شده است. در زير خود آيه را مي‌آوريم و نكاتي را در رابطه با آن بيان مي‌كنيم تا مشخص شود كه قرآن چه مي‌گويد. اگر مطالب زير را دقیق مطالعه كنيد، مي‌توان گفت ديگر...

روح فقه – پوسته فقه

در فقه احکامی داریم که در زمان پیامبر روح پوسته اش هماهنگ بوده ولی چون زمانه عوض شده است و تنها الفاظ به ما رسیده و در فقه تکیه بر روی ظواهر الفاظ است امروزه آنچه از آن احکام فقه برای ما مانده چیزی جز پوسته نیست. از باب نمونه، زکات در مال ثروتمندان قرار داده شده تا فقیری باقی نماند و مقدار آن نیز به حدّی است که برای فقیران کافی باشد «ان الله جعل فی اموال الأغنیاء للفقراء ما یکفیهم و لو علم الله انه لا یکفیهم لزادها».(وسایل الشیعه، ابواب الزکات؛ مضمون تمامی روایتهای باب1) خداوند در اموال ثروتمندان برای فقیران آنقدر قرار داد که بسشان باشد و اگر دانسته بود که [ مقدار قرار داده شده] بسشان نیست، زیادش کرده بود. اما وقتی که به زکاتی که فقهاء در رساله های عملی نوشته اند مراجعه شود کاری به نیاز فقراء ندارند تنها سخنشان در مورد جنس است...

تفسیر سوره صف: بخش اول

دربارۀ نام‌گذاری سوره‌ها در اول سوره‌های دیگر توضیح داده‌ام و دلایل خود را بر توقیفی بودن نام‌گذاری‌ها آورده‌ام از جمله این که پیامبر (ص) به همه چیز احترام می‌گذاشت و از جمله احترام‌ها نام‌گذاری خاص بود مثلاً بر عصای خودش و مرکب خودش و ظرف غذای خودش نام خاص گذاشته بود و از چنین پیامبری بعید است که برای سوره‌های قرآن که معجزه جاوید است نام‌گذاری نکرده باشد تا مردم خودشان نام‌گذاری کنند تنها نکته‌ای که اینجا اضافه می‌کنم این است که به نظر من به طور قطع و یقین از سوی خدا یا پیامبر (ص) حتماً نام سوره ها همین نام های مشهور فعلی نهاده شده است و مثلاً نام سوره دوم بقره و نام سوره سوم آل‌عمران گذاشته شده است ولی در دورۀ تاریک بنی‌امیه که می‌خواستند اسم و رسمی از پیامبر (ص) نباشد، دیدند که نمی‌توانند در محو قرآن یا تغییر اذان موفق باشند ولی دید‌ند که...

پیک قرآنی(3): ازدواج و حقوق زنان

در این شماره مهم ترین نکات آیه 24 سوره نساء آورده شده است: وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡۖ كِتَٰبَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَآءَ ذَٰلِكُمۡ أَن تَبۡتَغُواْ بِأَمۡوَٰلِكُم مُّحۡصِنِينَ غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَۚ فَمَا ٱسۡتَمۡتَعۡتُم بِهِۦ مِنۡهُنَّ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةٗۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا تَرَٰضَيۡتُم بِهِۦ مِنۢ بَعۡدِ ٱلۡفَرِيضَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا : و زنان شوهردار نيز بر شما حرام شده اند، مگر كنيزانى كه مالك آنان شده ايد [اين احكام را] خدا بر شما مقرّر كرده است و جز اين زنان [كه نام برده شدند]، زنان ديگر بر شما حلالند كه [آنان را] با پاكدامنى، نه از راه زنا، با اموال خود طلب كنيد پس هرگاه از آنان بهره برديد، مهرشان را به عنوان فريضه به آنان بدهيد و پس از تعيين مهر، بر شما گناهى نيست [كه دربارۀ كم و زياد كردن يا بخشيدن آن] با هم تراضى كنيد؛ همانا خدا دانا و حكيم است....

پیک قرآنی(2): بخشش الهی

در این شماره مهم ترین نکات آیه 31 سوره نساء آورده شده است: إِن تَجۡتَنِبُواْ كَبَآئِرَ مَا تُنۡهَوۡنَ عَنۡهُ نُكَفِّرۡ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَنُدۡخِلۡكُم مُّدۡخَلٗا كَرِيمٗا : اگر گناهان بزرگى را كه از آنها نهى مى شويد ترك كنيد، [بقيّۀ] گناهانتان را از شما مى زداييم، و شما را به جايگاهى ارجمند درمى آوريم. نكته 1: اجتناب با ترك كردن فرق دارد. اجتناب يعنى كارى را كه مى توانيم انجام دهيم ترك كنيم. پس اجتناب از فلان كار وقتى معنا دارد كه رفتن به سوى آن كار امكانش وجود داشته باشد و الا اگر اصلا امكانِ انجام نيست، اجتناب معنا ندارد. نكته 2: در آيه ى مورد بحث از اجتناب استفاده شده نه ادبار چون محل بحث، ضد كبائر عمل كردن نيست بلكه اجتناب و ترك كبائر مد نظر است كه همان دورى از گناه مى باشد. نكته 3: منظور از «نُكَفِّرْ عَنكُمْ سَيِّاتِكُم‏» ممكن است اين باشد كه اگر كبائر...