Mobile menu

ادب در گفتار

هر قومي و هر ملّتي داراي عقايد خاص به خود مي باشند و در نظر خودشان از بهترين عقائد بر خوردارند .پس ما نمي توانيم به عقائد ديگران چون مخالف عقائد ماست اهانت كنيم و لو اين كه عقائد خرافي و باطل باشد . چرا ؟

چون اگر ما به اعتقادات ديگران اهانت كنيم ، آنان نيز ساكت نمي نشينند و به عقائد صحيح ما اهانت مي كنند .

همانطور كه خداوند تبارك و تعالي در آيات مختلف به اين مطلب اشاره فرموده است . از جمله در سوره انعام آية ١٠٨ مي فرمايد: ﴿ وَ لا تَسُبُّوا الّذيِنَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللهِ فَيَسُبُّوا اللهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ﴾

ترجمه‌ : و معبوداني را كه جز خدا مي خوانند دشنام ندهيد كه [ سبب شود ] آنان هم از روي تعدّي و جهل به خدا دشنام دهند .

پس خداوند متعال به مؤمنان گوشزد كرده است كه ، چون براي خداي خود و پيغمبر و امام خود ارزش قائل هستيد به بتهاي آنان اهانت نكنيد چرا كه آنها براي بتهاي خود ارزش قائل هستند و اگر شما اهانت كنيد آنان نيز جواب شما را با اهانت مي دهند .پس شما كه عاقل هستيد به بتهاي آنان توهين نكنيد تا خداوند مورد اهانت آنان قرار نگيرد .

اگر كسي بگويد كه ما با آنان دشمن هستيم پس به آنان ناسزا مي گوييم ، اهانت مي كنيم در جواب به اين شخص خواهيم گفت : اگر ما با آنان دشمن هستيم بايد با آنان به مبارزة فرهنگي ، يا مبارزة نظامي برخيزيم نه اين كه ناسزا بگوييم . وقتي كه به آنان ناسزا بگوئيم مردم دنيا مي گويند اين افراد از نظر اخلاقي مشكل دارند .

ناسزا گفتن يك عمل غير اخلاقي است ، پس جنگيدن از هر نوعش با ناسزا گفتن بسيار تفاوت دارند .

حضرت علي( عليه السلام ) با لشكر معاويه در جنگ بودند ، ناگهان شنيدند كه بعضي از افراد به لشكريان معاويه ناسزا مي گويند .

حضرت فرمودند كه چرا شما ناسزا مي گوئيد ؟ من ناراحت مي شوم از اين كه شما دشنام مي دهيد .و بعد فرمودند دعا كنيد كه خدايا خون ما وخون آنان را حفظ كن ، و روابت بين ما و آنان را اصلاح نما و از گمراهيشان هدايت فرما تا حقّ را بشناسند [ و با ما نجنگند تا هم خون آنان و هم خون ما حفظ شود .] [١]

در واقع حضرت مي فرمايند كه جنگ عمل شايسته اي نيست . اصل، هدايت است . اما در بعضي از موارد جزء جنگ چاره اي نسيت .

به هر حال حضرت مي فرمايند ناسزا گفتن عمل خوب و شايسته اي نيست و در هيچ زماني حتّي در جنگ هم قابل توجيه نمي باشد . پس اصل اولي ، هدايت نمودن است . اگر كساني نپذيرفتند و جنگ بر پا نمودند ما هم به عنوان دفاع با آنان مي جنگيم و دشنام و ناسزا هيچگاه مطلوب نيست .

بنابراين قرآن به ما توصيه مي كند كه ناسزا نگوئيم آري بايد با مظاهر شرك و كفر و ظلم مبارزه كرد اما مبارزه كردن در هر زماني و مكاني بستگي به شرائط آن زمان و مكان مي باشد . در بعضي از مواقع با اسلحه و در برخي مواقع با شعار و در پاره اي از اوقات با سكوت بايد مبارزة عليه ظلم و شرك و ... را انجام داد .

والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته
بيانات استاد گرامي حاج آقاي عابديني
تنظيم : حسين كرمي


[١] ر. ك نهج البلاغه ، خطبة ٢٠٦ " أنّي اكره لكم أن تكونوا سبّابين ، و لكنّكم لو وصفتم اعمالهم و ذكرتم حالهم ، كان اصوب في القول و ابلغ في العذر ، و قلتم مكان سبّكم اياهم : اللهم احقن دماءنا و دماءهم و اصلح ذات بيننا وبينهم و اهدهم من ضلالتهم ، حتي يعرف الحق من جهله و يرعون عن الغيّ و العدوان من لهج به .