Mobile menu

تفسير سوره جمعه بخش هفتم

یا ایها الذین آمنوا اذا نودی... "

" ای کسانی که ایمان آورده اید هنگامی که ندای نماز در روز جمعه سر داده شد به سوی ذکر خدا تلاش کنید "

 منظور از ذکر خدا یا نماز جمعه است و یا خطبه آن.

2ـ وقتی آيه­اي با ﴿یا ایها الذین آمنوا آغاز می‌شود تکلیفی سخت برای مردم بیان شده است پس اول آیه با این عبارت آغاز می شود تا مردم خوشحال شوند، كه با شیرینی خطاب سختی تکلیف راحت تر می‌شود.

3ـ قبل از این آیه، در باره‌ي‌ انحصار وظایف پیامبر در چهار مورد؛ صحبت شده و این آیه نهم در ارتباط با آن وظايف است یعنی قسمتی از نماز ظهر روز جمعه کم شد و فرصت آن در اختیار پیامبر قرار گرفت تا آن وظایف را انجام دهد پس باید خطبه‌های نماز جمعه در راستای تربیت و تزکیه ی نماز گزاران باشد.

 

به نظر من اگر خطبه ها دارای این ویژگی‌ها نباشد نماز جمعه کفایت از نماز ظهر نمی کند.

ü    نودی" یعنی وقتی برای نماز اذان گفته می‌شود از همان موقع آماده باشیم چون خطیب از همان موقع آماده شده است برای ایراد خطبه ها.

ü    ـ خداوند 4 وظیفه در این سوره برای پیامبر9مشخص کرده است و راه چاره ی آن را هم بیان کرده که مردم در نماز جمعه جمع شوند و پیامبر.ص. با خواندن خطبه‌ها مردم را تزکیه کند و علم به آنها یاد دهد و ... .

ü  ـ با این دیدگاه نکته قبل تقویت می شود که تشکیل حکومت وظیفه ی پیامبر9 نیست و خداوند  مسئولیتی در این زمینه به ایشان نداده و در خواست مردم بوده است و چون پیامبر9با تشکیل حکومت بهتر می‌توانست وظایفش را انجام دهد این وسیله را  قبول کرد. توضیحات بیشتری در این مورد خواهد آمد.

امام جمعه بنا بر این قول می‌تواند حاکم نباشد یا از طرف حاکم انتخاب نشده باشد. همان گونه که اسعد ابن زراره قبل هجرت پیامبر9به مدینه در آن شهر نماز جمعه اقامه می‌کرد.

ü    ـ  کسانی که حکومت را وظیفه ی پیامبر.ص. می‌دانند  نماز جمعه را امر حکومتی می‌دانند یعنی تا حاکم حکم ندهد خطیب نمی‌تواند خطبه ایراد کند.

 

ü    ـ  منظور از " فاسعوا الی ذکر الله" چیست؟

الف. خود نماز جمعه است.

ب. خطبه‌های نماز است چون قبل از نماز است. پس در این صورت یعنی برو به سوی خطبه اش. و نگفته است " فاسعوا الی الصلوه"

ü    ـ  بعضی می‌گویند باید برای نماز جمعه دوید یعنی باید معطل کنیم و وقتی اذان گفته شد به سرعت به سوی نمازحرکت کنیم.

ü    ـ  بعضی دیگر می‌گویند این کنایه است یعنی باید از قبل آماده باشیم و طوری حرکت کنیم که به اول خطبه‌ها برسیم.

﴿  وذروا البیع خرید و فروش و تجارت را رها کنید"

ü    ـ  منظور از خرید و فروش هر کاری است که مانع نماز جمعه است.

ü    ـ  کسی که بیع انجام می دهد و نماز نمی‌رود فقط فضیلت را از دست داده است.

ü    ـ  معامله در هنگام نماز جمعه باطل نیست بلکه به خاطر اهمیت نماز جمعه این عبارت گفته شده است.

﴿ذلکم خیر لکم ان کنتم تعلمونآن برای شما بهتر است اگر اهل علم باشید.

ü    ـ  وقتی گفته می‌شود این کار بهتر است طرف دیگر آن ممکن است یا خوب باشد یا بد. مثلا در عبارت نماز خواندن بهتر از قرآن خواندن است طرف دوم خوب است. اما در مثال نماز خواندن بهتر از غیبت کردن است  طرف دوم بد است.

در مورد اول افضل تفضیلی است یعنی یکی خوب است و دیگری بهتر. در مورد دوم افضل تعیینی است یعنی یکی خوب است و دیگری بد.

﴿فاذا قضیت الصلوه فانتشروا فی الارض ... وقتی نماز تمام شد پراکنده شوید در روی زمین و به دنبال کارهای خود باشید و تلاش کنید"

ü    ـ  بعضی کارها اجتماع می‌خواهد مثل نماز جمعه؛موقع نماز جمعه جمع شوید و جمع شدن موضوعیت دارد و پس از آن پراکنده شوید واین پراکنده شدن وجوب ندارد.

 

ü    ـ در مورد ﴿ و ابتغوا من فضل الله عده‌ای می‌گویند بعد از نماز دنبال کار و تجارت خود برو. بعضی دیگر می‌گویند به دنبال ثواب باش.

 ﴿و اذکروا الله کثیرازیاد به یاد خدا باشید یا زیاد ذکر خدا را بگویید"

ü    ـ  تقوایی را که با خواندن نماز پیدا کرده ایم نگه داریم. پس معنای زیاد به یاد خدا باشید بهتر است.

﴿لعلهم تفلحون شاید رستگار باشید "

﴿و اذا رأوا تجاره او لهوا... وقتی تجارتی یا سرگرمی و مجلسی را دیدند به سوی آن می‌روند و تو را در حالی که ایستاده‌ای و خطبه می خوانی رها می‌کنند"

ü    ـ  هنگام ایراد خطبه توسط پیامبر.ص. کاروان مال التجاره ای آمد مردم ایشان را رها کردند و دنبال کاروان رفتند و فقط 12 نفر مرد و زن باقی ماندند. این مطلب بی اعتنایی مردم را به پیامبر9می‌رساند.

ü    ـ  در آیه ی " یا ایها الذین امنوا اذا نودی ..." خداوند 11 مرتبه مردم را بااحترام مورد خطاب قرار داده اما بعد از این که پیامبر.ص. را رها کردند با انها قهرکرده و در این آیه به صورت غایب مطلبش را بیان کرده.

ü    ـ  در آیه 11 به پیامبر9می‌فرماید " قل" و نمی‌گوید " قل لهم" و نشان میدهد نه تنها خدا هنوز با آنان قهر است.بلکه پیامبر نیز مناسب نیست با آنان هم کلام شود.

ü    ـ  در آیه " و ذروالبیع "خدا تا قبل از نماز جمعه لفظ بیع را به کار برده و پس از آن از کلمه‌ی فضل استفاده کرده است.

چون بعد از نماز فرد پاک شده و با ایمان تر است و ... پس ایمان و تقوا و ... در نتیجه ی عمل انسان  مؤثر است.

 

_ اگر نماز را رها کنند و بروند یا تجارت است و یا لهو که از حالت بیع معمولی هم پایین تر است